Tag(s):
Mens
Silke Baltussen (26) startte haar studie Aardwetenschappen aan de Universiteit Utrecht en is genomineerd voor de Waterbouwprijs 2026. Ze volgde de master Earth Surface & Water en specialiseerde zich in de morfologie van kust- en riviersystemen. Door literatuurstudie, berekeningen en een laboratoriumopstelling onderzocht ze wat het betekent als er wordt gestopt met baggeren in de Nieuwe Waterweg. Door natuurlijke toenemende sedimentatie stroomopwaarts ziet ze de ondiepte groeien, getijslag afnemen, het zeewater minder ver landinwaarts stromen en binnendijks meanderen geulen en platen ontstaan. “Natuurlijke oplossingen kunnen meerdere problemen het hoofd bieden.”
An experimental study of the natural sedimentation-erosion patterns in the Nieuwe Waterweg
Silke Baltussen (26) startte haar studie Aardwetenschappen aan de Universiteit Utrecht en is genomineerd voor de Waterbouwprijs 2026. Ze volgde de master Earth Surface & Water en specialiseerde zich in de morfologie van kust- en riviersystemen. Door literatuurstudie, berekeningen en een laboratoriumopstelling onderzocht ze wat het betekent als er wordt gestopt met baggeren in de Nieuwe Waterweg. Door natuurlijke toenemende sedimentatie stroomopwaarts ziet ze de ondiepte groeien, getijslag afnemen, het zeewater minder ver landinwaarts stromen en binnendijks meanderen geulen en platen ontstaan. “Natuurlijke oplossingen kunnen meerdere problemen het hoofd bieden.”
In de afgelopen eeuwen is door menselijk ingrijpen de Nieuwe Waterweg sterk versmald, rechtgetrokken en diep uitgebaggerd voor de haven van Rotterdam. Dit heeft geleid tot een sterk kunstmatig systeem met een grotere getijslag, toenemende verzilting en degradatie van het oorspronkelijke ecosysteem. “De oorspronkelijke diepte was ongeveer 5 meter. Nu houden we de zeemonding voortdurend met baggeren op 16,5 meter diepte. De vraag van mijn afstudeeronderzoek was: wat gebeurt er als we de Nieuwe Waterweg op een natuurlijke manier laten verondiepen, zonder in te grijpen in de bestaande vorm en aangelegde dijken.”
Metronoom Getijdensimulator
Baltussens onderzoeksonderwerp is mede ingegeven door het prijswinnende Tweestromenland plan, dat een complete herinrichting van de Rijn-Maasmonding voorstelt om de waterveiligheid te verhogen, verzilting tegen te gaan en nieuwe habitats de kans te geven zich te ontwikkelen. Om de voorgestelden nature based solution in beeld te brengen heeft Baltussen het numerieke model XBeach gebruikt en de Nieuwe Waterweg en aanliggende havenbekkens op schaal van 1:1000 nagebouwd in de Metronoom Getijdensimulator. “Door de beweging van deze ‘zandbak’ wordt al snel zichtbaar en inzichtelijk hoe de riviermonding van deze waterweg geleidelijk verandert.”
Sedimentatie en erosie
De experimenten geven een ruimtelijk beeld waar sedimentatie en erosie zouden kunnen optreden en naar welke eindtoestand het nieuwe systeem tendeert. “We zien dat door natuurlijke sedimentatie de riviermonding naar een nieuw evenwicht ontwikkelt met de getijstroming. Hierdoor zou het systeem jaarlijks ongeveer 10 tot 15 cm minder diep worden. Dat betekent dat als we de natuur haar gang laten gaan de Nieuwe Waterweg over grofweg 100 jaar weer zijn oorspronkelijke diepte heeft bereikt.”
Toegankelijkheid van de haven
Het gevolg hiervan is dat de haven minder goed bereikbaar wordt voor grote zeeschepen. “We zien dat vooral de Petroleumhavens sneller verondiepen. Maar met de energietransitie lijkt dat geen onoverkomelijk probleem, het aantal olietankers dat Rotterdam aandoet zal de komende decennia naar verwachting afnemen. Verder zouden de Europoort en de Eerste en Tweede Maasvlakte wel toegankelijk blijven voor de huidige schepen, omdat deze verbonden zijn met de zee via een apart kanaal (Calandkanaal), dat wel op diepte kan blijven.
Bijdragen aan maatschappelijke discussie
De uitkomsten van Baltussens onderzoek dragen bij aan de maatschappelijke discussie over de toekomst van de Nieuwe Waterweg. “Het is gaaf dat ik met mijn afstudeeronderzoek kan laten zien dat we met natuurlijke oplossingen meerdere problemen het hoofd kunnen bieden. Zo gaan we verzilting tegen en kunnen we voorkomen dat de helft van het zoete Rijnwater in zee verdwijnt. Dit wordt steeds relevanter door de toenemende droogte in Nederland, zoals tijdens afgelopen zomer. Daarnaast neemt de waterveiligheid toe door de afnemende getijdeslag en ontstaat er ruimte voor nieuwe ecosystemen.”
De gevolgen van de klimaatverandering maken dit onderzoek relevant. Daarom vindt Baltussen het fijn dat er veel interesse voor is. “De Delta-commissaris heeft mijn proefopstelling bezocht, ik heb op conferenties mogen spreken en ik heb samen met mijn begeleider professor Maarten Kleinhans en de bedenkers van het Tweestromenland een Blue Paper geschreven, bedoeld voor beheerders en managers. Dit werk doet ertoe.”
Naar aanleiding van de nominatie van Silke Baltussen voor de Waterbouwprijs 2026 sprak de Vereniging van Waterbouwers met Maarten Kleinhans, die het onderzoek begeleidde en vertelt over de relevantie ervan voor natuurlijke oplossingen voor waterveiligheid en het tegengaan van verzilting. Lees hier het interview.
Silke Baltussen werkt als specialist kust- en riviersystemen bij Arcadis.