Nominatie Waterbouwprijs: Eva Kuiper

Eva Kuiper (20) is genomineerd voor de Waterbouwprijs 2026. Ze onderzocht voor haar afstuderen aan de Hogeschool van Amsterdam (Built Environment Water) in opdracht van Rijkswaterstaat de effectiviteit van een strekdam in het IJsselmeer. De kernvraag: kan zo’n strekdam de opwaaiing in het Ketelmeer reduceren? Kuiper maakte twee ontwerpen: van Lelystad naar Lemmer en van Urk naar Enkhuizen. “Door stapsgewijs nieuwe varianten van de twee ontwerpen door te rekenen, kwam ik uiteindelijk tot de beste ontwerpvariant: de strekdam van Lelystad naar Lemmer. Deze variant reduceerde de opwaaiing uiteindelijk met meer dan een halve meter. De reacties na mijn presentatie bij Rijkswaterstaat waren heel enthousiast.”

Het effect van een strekdam in het IJsselmeer op de opwaaiing in het Ketelmeer

Eva Kuiper (20) is genomineerd voor de Waterbouwprijs 2026. Ze onderzocht voor haar afstuderen aan de Hogeschool van Amsterdam (Built Environment Water) in opdracht van Rijkswaterstaat de effectiviteit van een strekdam in het IJsselmeer. De kernvraag: kan zo’n strekdam de opwaaiing in het Ketelmeer reduceren? Kuiper maakte twee ontwerpen: van Lelystad naar Lemmer en van Urk naar Enkhuizen. “Door stapsgewijs nieuwe varianten van de twee ontwerpen door te rekenen, kwam ik uiteindelijk tot de beste ontwerpvariant: de strekdam van Lelystad naar Lemmer. Deze variant reduceerde de opwaaiing uiteindelijk met meer dan een halve meter. De reacties na mijn presentatie bij Rijkswaterstaat waren heel enthousiast.”

Voordat Kuiper haar afstudeerplek en -onderwerp vond had ze als werkstudent en stagiair al ervaring opgedaan bij een ingenieursbureau. Maar ze wilde ook weten hoe het werkveld er bij de overheid en een opdrachtgever uitziet. “Daarom wilde ik graag bij Rijkswaterstaat (RWS) gaan afstuderen. In een kennismakingsgesprek bleek dat RWS verkennend onderzoek wilde doen naar het effect van een strekdam in het IJsselmeer op de opwaaiing in het Ketelmeer. Verwacht werd dat zo’n strekdam de strijklengte zou doorbreken en daarmee de opwaaiing zou verminderen.” 

Strekdam realiseert opwaaireductie

In haar onderzoek heeft Kuiper met het hydraulische D-Hydro model twee hoofdtracés (Lelystad–Lemmer en Urk–Enkhuizen) en diverse ontwerpvarianten integraal geanalyseerd. Hierbij heeft Kuiper naast de waterstanden ook de effecten op hoge rivierafvoeren, scheepvaart, ecologie en de zoetwatervoorziening meegewogen. De resultaten tonen aan dat beide tracés de opwaaiing effectief verminderen. “Daarom heb ik van beide ontwerpen meerdere varianten doorgerekend. Hierbij heb ik ook gekeken hoe de ontwerpen de vaargeulen zo min mogelijk kon kruisen. De variant van Lelystad naar Lemmer, waarbij de strekdam om de drukke vaargeul heen zou worden gelegd, gaf het beste resultaat. Bij een maatgevende noordwestenwind resulteerde deze variant in een waterstandsverlaging van ongeveer 0,65 meter.” 

Enthousiast ontvangen

Bijkomend voordeel is dat het zogenaamde tracé VAb5 naast de hoogste opwaaireductie ook de minste negatieve impact heeft op de hoge afvoeren uit de IJssel- en Vechtdelta. Bovendien zou deze strekdam de belangrijke vaarroute vanuit Amsterdam naar Lemmer niet hinderen. “Uit mijn onderzoek kunnen we verder concluderen dat een strekdam een effectieve maatregel kan zijn. Tijdens mijn presentatie bij RWS werd deze mogelijkheid heel enthousiast ontvangen. De toehoorders waren verbaasd dat er meer dan een halve meter gereduceerd kan worden. Of er daadwerkelijk een strekdam gebouwd gaat worden is nog onzeker. Dat is namelijk ook afhankelijk van eventuele wijzigingen in het waterpeil van het IJsselmeer. Bovendien heeft RWS ook nog andere ideeën om de opwaaiing te verminderen: bijvoorbeeld door eilanden aan te leggen.” 

Onderdeel van dijkontlasting

Toch is Kuipers onderzoek van belang. De resultaten tonen aan dat een strekdam in grote wateren en meren de belasting op nabijgelegen dijken kan verlagen. “Deze verkenning kan in de toekomst een rol gaan spelen. Als de waterstanden nog hoger worden, kunnen strekdammen helpen de dijk te beschermen. We kunnen immers niet eindeloos dijken blijven ophogen.”

Watersnoodrampen voorkomen

Met dit onderzoek sluit Kuiper haar hbo-studie op een bijzondere manier af. “Ik vind het fijn dat ik met mijn afstuderen een beetje kan bijdragen aan dijkbescherming. Mijn oma heeft de Watersnoodramp overleefd. Ik hoop dat ik met deze studie en later in het werkveld kan helpen om dit soort rampen te voorkomen.” 

Eva Kuiper is gestart met een pre-master. Ze gaat aan de University Twente de tweejarige master Civil Engineering & Management volgen.