Nieuw leven voor bijzonder stukje Markermeer

Langs de Houtribdijk, ten zuiden van Trintelhaven, ligt een klein maar bijzonder stukje Markermeer: natuureiland Ierst. Toen het eiland in 2014 werd aangelegd, gold het als proefproject voor de latere Marker Wadden. Het idee was om een eiland te maken waar waterplanten, vissen en vogels alle ruimte zouden krijgen. Tien jaar later bleek dat de natuur een handje hulp nodig heeft, omdat het eiland wegzakt. Door het aanbrengen van zinkstukken die zijn voorzien van Naue Secutex Green biobased geotextiel, krijgt het natuureiland nieuw leven. 

Langs de Houtribdijk, ten zuiden van Trintelhaven, ligt een klein maar bijzonder stukje Markermeer: natuureiland Ierst. Toen het eiland in 2014 werd aangelegd, gold het als proefproject voor de latere Marker Wadden. Het idee was om een eiland te maken waar waterplanten, vissen en vogels alle ruimte zouden krijgen. Tien jaar later bleek dat de natuur een handje hulp nodig heeft, omdat het eiland wegzakt. Door het aanbrengen van zinkstukken die zijn voorzien van Naue Secutex Green biobased geotextiel, krijgt het natuureiland nieuw leven. 

Rijkswaterstaat startte in 2024 met herstelwerkzaamheden die niet alleen het eiland zelf ten goede komen, maar ook de waterkwaliteit van het Markermeer verbeteren. In september 2024 werd de opdracht gegund aan Van Oord Nederland B.V. Net voor de zomer van 2025 zijn de werkzaamheden afgerond. Het project is onderdeel van de bredere Kaderrichtlijn Water-maatregelen (KRW), die overal in Nederland worden uitgevoerd om het water ecologisch gezonder te maken. 

Ophogen met lokaal materiaal

“Eén van de grootste uitdagingen was het wegzakken van het eiland”, vertelt Rijk Gerritsen van Naue, die samen met Van Aalsburg via Van Oord bij het project betrokken was. “Om dat tegen te gaan, is Ierst opgehoogd. De grond die daarvoor nodig was, komt uit nabijgelegen vaargeulen die toch al uitgediept moesten worden. Zo wordt baggerspecie efficiënt hergebruikt, zonder extra transport of milieu-impact.” Door deze ophoging ontstaat een stevigere basis, waardoor het eiland weer zijn oorspronkelijke functie terugkrijgt. 

Slimme bescherming tegen erosie

In het open Markermeer heb je altijd te maken met golfslag en stroming. Bovendien was de aanwezige sliblaag zo zacht, dat planten zich er niet in konden wortelen. “Om het eiland te beschermen tegen erosie, zijn door Van Aalsburg zinkstukken aangebracht die zijn voorzien van wiepen (bundels rijshout) en ons Secutex Green-geotextiel”, legt Gerritsen uit. “Dit biologisch afbreekbare materiaal is gemaakt van 100 procent natuurlijke grondstoffen en hierop gecertificeerd. Het dient niet alleen als bodembescherming, maar ook als basis waarin onderwaterplanten worden ondersteund en kunnen groeien. Het innovatieve vlies is volledig biobased en wordt in onze eigen fabriek geproduceerd.” 

Werk vanaf het water

Het herstel van Ierst gebeurde grotendeels vanaf pontons op het water. Specialistisch materieel en de vakmensen van Van Aalsburg B.V. zorgden ervoor dat de werkzaamheden zorgvuldig werden uitgevoerd en dat de overlast voor natuur, recreatievaart en beroepsvaart beperkt bleef. “De zinkstukken zijn aangebracht bovenop een zeer zachte sliblaag”, licht Gerritsen toe. “Op de zinkstukken is lokale waterbodemgrond teruggeplaatst. Vanuit schepen werden vervolgens speciale voorgekweekte waterplanten aangebracht. De komende jaren gaan we monitoren hoe de onderwaterplanten zich verder ontwikkelen en hoe de biologische degradatie van het geotextiel met de tijd is. Uiteindelijk vervalt de functie van de zinkstukken en is het de bedoeling dat de vegetatie de beschermende en stabiliserende functie overneemt”.  

Primeur

Voor Naue is het de eerste keer dat het biobased geotextiel op deze manier wordt toegepast. Voor Gerritsen was het dan ook bijzonder om bij deze primeur aanwezig te zijn. “Het is geweldig hoe de zinkstukken door de vakmensen van Van Aalsburg te water zijn getrokken en te zien hoe het hele proces vlekkeloos is verlopen. We hebben met foto’s en filmpjes van de installatie op sociale media veel positieve reacties gekregen van bedrijven uit de waterbouwsector, maar ook van Rijkswaterstaat, waterbouwaannemers, adviseurs en waterschappen. Het zou mooi zijn om deze techniek in de toekomst vaker toe te passen.” 

Leefgebied voor de toekomst

Met de ophoging, de beschermende structuren en het gebruik van duurzame materialen krijgt Ierst een tweede kans. Het eiland wordt opnieuw een aantrekkelijk leefgebied voor vissen, vogels en waterplanten. Minder opwervelend slib betekent dat zonlicht dieper kan doordringen in het water en onderwaterplanten meer kans krijgen om te groeien. Dat draagt bij aan helderder, schoner water in het Markermeer. 

Building Balance

De ontwikkeling van biobased geotextieldoeken loopt bij Naue al lange tijd. “We zijn er al een jaar of tien, vijftien mee bezig”, schetst Gerritsen de situatie. “Toch vindt de markt het nog best spannend om ermee aan de slag te gaan. Het is voor veel bedrijven nieuw, en net iets duurder dan standaardmaterialen.” Om producten als deze vaker toe te passen, zijn volgens Gerritsen opdrachtgevers nodig die hun nek durven uitsteken en de meerwaarde van een duurzame oplossing inzien. Secutex Green geotextiel sluit goed aan bij het nationale programma Building Balance. “Dit overheidsprogramma stimuleert het gebruik van biologisch geotextiel en heeft de hoge ambitie dat over vijf jaar, 30 procent van het geotextiel dat in Nederland wordt gebruikt biobased is. We hebben vanuit Naue veel kennis en kunde in huis en denken graag mee over duurzame oplossingen naar projecten en klanten. Slimme en innovatieve oplossingen gaan daarbij hand in hand met duurzaamheid”.