Boost voor waterveiligheid, groene energieopslag en biodiversiteit

Met de oprichting van een coöperatie van bedrijven en burgerorganisaties is megaproject Delta21 in de monding van het Haringvliet een grote stap dichterbij gekomen. Ook de waterbouwsector is van de partij. “Hoe ongelooflijk gaaf zou het zijn als we dit voor elkaar krijgen?” 

Met de oprichting van een coöperatie van bedrijven en burgerorganisaties is megaproject Delta21 in de monding van het Haringvliet een grote stap dichterbij gekomen. Ook de waterbouwsector is van de partij. “Hoe ongelooflijk gaaf zou het zijn als we dit voor elkaar krijgen?” 

Nederland beschermen tegen de stijgende zeespiegel, de natuur de ruimte geven en een giga-hoeveelheid duurzame energie opslaan. Dat is het doel van Delta21. Het revolutionaire plan, vlak voor de Zuid-Hollandse kust, richt zich op het herstel van het Haringvliet als hoofdafvoer van de Rijn en de Maas en de aanleg van een estuarium. Deze voordelta vergroot de waterveiligheid benedenstrooms zonder dat landinwaarts verdere verhoging van de rivierdijken nodig is. Om de investeringskosten te verlagen bevat het plan een ‘Energiemeer’, dat 34 gigawattuur aan groene stroom kan opslaan – 10 procent van het dagelijkse energieverbruik van ons land. 

Voor een breed gedragen realisatie van dit ambitieuze project bundelden een twintigtal partijen eind vorig jaar de krachten in Coöperatie Delta21 – van multinationals als Shell en grote energie- en waterbouwbedrijven tot windcoöperaties. “Dit is niet alleen een initiatief van de industrie”, benadrukt projectdirecteur Tijmen Keesmaat. “We doen dit samen met inwoners die hun omgeving willen verduurzamen en de grote vraagstukken als waterveiligheid, de energietransitie en biodiversiteit in hun eigen achtertuin willen oppakken.” 

Verbindende rol

De waterbouwsector is nauw betrokken bij Delta21. “Het is een uitdagend waterbouwkundig project. Hoe ongelooflijk gaaf zou het zijn als we dit voor elkaar krijgen?”, zegt Ronald de Geus. Hij is vicevoorzitter van de Vereniging van Waterbouwers, directeur Dredging & Infra bij Van Oord en bestuurslid van Coöperatie Delta21. “Als waterbouwers hebben we een verbindende rol. Met de energiesector werken we aan offshore-wind. Met de natuurlijke herinrichting van kustgebieden hebben we volop ervaring. We zijn een sector die maatschappelijke waarde toevoegt: we bouwen om de leefomgeving te verbeteren, de natuur te laten floreren en waterveiligheid te garanderen. Dat zie je terug in de toewijding van de mensen die bij Delta21 betrokken zijn.” 

Omarmen

Eén van de grote opgaven is Delta21 passend te krijgen in de beleving van de bewoners in het gebied, van vissers en boeren tot kitesurfers en strandtenthouders. “De één zal het plan omarmen, de ander zal direct kritisch zijn”, vertelt De Geus. Naast de drie pijlers van waterveiligheid, duurzame energie en natuur richt Delta21 zich op een vierde pijler van regionale ontwikkeling. “We verwachten al deze stakeholders ver tegemoet te kunnen komen.”  

Wat eveneens geldt voor nog zo’n belangrijke categorie: de natuur- en milieuorganisaties. Het gebied telt vier Natura 2000-gebieden. Natuurontwikkeling is een belangrijk onderdeel van Delta21. Met een getijdenmeer legt het plan de scheiding van zout en zoet water verder naar het westen, waar een brakwaterbiotoop ontstaat. Hierdoor kan het Haringvliet zoet blijven om de verzilting tegen te gaan en krijgen de vissen een brede doorgang naar het achterland. 

Nationale ambities

Delta21 sluit aan op de nationale beleidsdoelen voor waterveiligheid, biodiversiteit en de energietransitie. Voor dit laatste beleidsterrein voorziet het Energiemeer in een essentiële behoefte, aldus Keesmaat. “De elektriciteit die ons land grootschalig met wind- en zonne-energie gaat opwekken, vereist een omvangrijke buffercapaciteit in ons energiesysteem. Dat is nodig om het overschot aan wind- en zonne-energie te kunnen benutten. Bovendien draagt ons plan bij aan de energieleveringszekerheid op de lange termijn.” Door het Ministerie van Klimaat en Groene Groei is een brede verkennende studie in voorbereiding, die volgens planning komend najaar verschijnt. “Als deze verkenning gunstig uitpakt, wat we natuurlijk hopen, hebben we weer een horde genomen”, zegt De Geus. 

Havenbedrijf Rotterdam kijkt al langer naar een zeewaartse uitbreiding. Dit nieuwe industriegebied moet in grootschalige energieproductie en -opslag voorzien. “Beide plannen kunnen elkaar versterken”, zegt Keesmaat. “We praten hierover met het Havenbedrijf en zien allebei de meerwaarde. Het baggerwerk voor het Energiemeer en de zeewaartse uitbreiding van de haven kunnen prima samengaan. Maar er is geen intentie beide plannen te koppelen.” 

Groots denken

De Geus en Keesmaat blijven optimistisch. “Mensen zouden kunnen zeggen: wat jullie willen is zo groot, dat gaat niet lukken”, zegt Keesmaat. “Misschien zijn we in Nederland verleerd groots te denken. Dit is een kans iets vergelijkbaars te doen als de Deltawerken en de Afsluitdijk en weer een project neer te zetten waar we trots op kunnen zijn.” 

De Geus sluit zich daarbij aan. “Nederland moet weer gaan bouwen vanuit een visie. De visie achter Delta21 maakt dat mogelijk. We trekken met zoveel partijen op dat we deze uitdaging zonder meer aankunnen. Als waterbouwers hebben we dat al vaker laten zien. Wel moeten we respecteren dat we iedereen in het juiste tempo en met de juiste gedachte moeten meenemen. Het concept van Delta21 kan op meer plekken in de wereld een uitstekende oplossing zijn en ons land hernieuwd op de kaart zetten. We moeten nu de vaart erin houden.” 

Foto: Esmée van Eeden