Nederland staat voor grote maatschappelijke opgaven. Van het verbeteren van de waterkwaliteit en het herstellen van natuur tot klimaatadaptatie, woningbouw en infrastructuur. In de Oosterhoutse Waarden bij Nijmegen komen verschillende van deze opgaven samen. Hier werken Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer en K3 samen aan een project dat bijdraagt aan natuurontwikkeling, schoonwater (de Kaderrichtlijn Water (KRW), waterberging én de beschikbaarheid van de bouwgrondstoffen zand, grind en klei.
Nederland staat voor grote maatschappelijke opgaven. Van het verbeteren van de waterkwaliteit en het herstellen van natuur tot klimaatadaptatie, woningbouw en infrastructuur. In de Oosterhoutse Waarden bij Nijmegen komen verschillende van deze opgaven samen. Hier werken Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer en K3 samen aan een project dat bijdraagt aan natuurontwikkeling, schoonwater (de Kaderrichtlijn Water (KRW), waterberging én de beschikbaarheid van de bouwgrondstoffen zand, grind en klei.
Samen werken aan een gevarieerder rivierengebied
In de Oosterhoutse Waarden wordt een geul met natuurvriendelijke oevers en een overstromingsvlakte aangelegd. Het op diepte brengen van de nieuwe geul wordt gedaan door het ontgraven van zand. Samen zorgen deze maatregelen voor meer natuurlijke variatie in het gebied en een aantrekkelijker leefgebied voor planten en dieren. Door het versneld uitvoeren van de werkzaamheden in de Oosterhoutse Waarden konden ze onderdeel worden van de Kaderrichtlijn Water (KRW).
In de diepere delen van de geul blijft ook tijdens drogere perioden water aanwezig. Daarnaast wordt langs de dijk een hoogwatervluchtplaats aangelegd, zodat dieren tijdens hoogwater een veilige uitwijkmogelijkheid hebben. Dit is in het bijzonder van belang voor de grote grazers in het gebied die voor het beheer worden ingezet. Eerder is al een waterregelconstructie aangelegd om de waterstand in het gebied te beheren.
Volgens Rijkswaterstaat draagt de samenwerking tussen de betrokken partijen bij aan een versnelling van de uitvoering. “Door de samenwerking met K3 en Staatsbosbeheer kunnen we de overstromingsvlakte eerder aanleggen dan gepland. Zo ontstaat er al voor eind 2027 meer ruimte voor water en riviernatuur en wordt een mooie stap gezet richting een betere waterkwaliteit in de Waal”, aldus Rob de Bruijn van Rijkswaterstaat.
Manier van samenwerken als succesfactor
Een belangrijke succesfactor is de manier waarop de direct betrokken partijen hebben samengewerkt. In de contractfase voor de versnelde uitvoering is ingezet op een open en transparant proces, waarbij kennis vanuit de verschillende disciplines werd ingezet om het doel te bereiken. Mede dankzij de proactieve medewerking van bevoegde gezagen, het Rijksvastgoedbedrijf en ingenieursbureaus, werd doelgericht naar oplossingen gezocht, die snel werden gevonden. Het project in de Oosterhoutse Waarden laat zien dat complexe maatschappelijke opgaven niet alleen uitdagingen zijn, maar juist ook kansen bieden om gezamenlijk vooruitgang te boeken.
Verschillende doelen verbinden
De meerwaarde van het project zit in de combinatie van natuurontwikkeling en grondstoffenwinning. Het zand dat vrijkomt bij de aanleg van de geul kan worden benut voor woningbouw en infrastructuur. Zo draagt één project bij aan meerdere maatschappelijke opgaven.
Ook Staatsbosbeheer ziet die meerwaarde. Rob Nieuwenhuis: “De herinrichting van de Oosterhoutse Waarden draagt bij aan de ontwikkeling van een aantrekkelijk en gevarieerd rivierengebied. Het rivierwater vast kunnen houden door de nieuwe laagtes is belangrijk. Juist alle overgangen van water naar land zijn soortenrijk en komen de natuur ten goede. Door samen te werken kunnen we verschillende doelen in het gebied met elkaar verbinden.”
Bouwgrondstoffen zijn onmisbaar
Zonder zand, grind en klei kunnen geen woningen, bruggen, dijken en wegen gebouwd worden. Toch krijgt het belang van deze bouwgrondstoffen volgens de sector nog te weinig aandacht. De vraag naar deze grondstoffen blijft groot, terwijl nieuwe vergunningen voor winning steeds moeilijker beschikbaar komen. Daar komt bij dat de import van bouwgrondstoffen uit het buitenland onder druk staat. Daardoor groeit de noodzaak om in Nederland voldoende ruimte te blijven bieden aan een verantwoorde winning van primaire bouwgrondstoffen.
Frank Taverne, projectleider bij K3Delta, ziet daarin een belangrijke uitdaging voor de komende jaren: “Projecten zoals de Oosterhoutse Waarden laten zien hoe waterbouw verschillende maatschappelijke doelen met elkaar kan verbinden. Tegelijkertijd moeten we ons realiseren dat de bouw van woningen, dijken en infrastructuur niet mogelijk is zonder zand, grind en klei. Waterbouw levert een belangrijke bijdrage aan die grondstoffenvoorziening. Als we die rol serieus nemen, vraagt dat ook om ruimte en perspectief voor toekomstige winningen van deze onmisbare delfstoffen.”
Waterbouw als onderdeel van de oplossing
Binnen de sector groeit het besef dat de beschikbaarheid van bouwgrondstoffen een strategisch vraagstuk is. De Vereniging van Waterbouwers werkt hierin samen met Cascade en andere partijen om de urgentie onder de aandacht te brengen van inwoners, beleidsmakers en bestuurders.
Het project in de Oosterhoutse Waarden laat zien dat waterbouw meer is dan alleen uitvoering. Door slim samen te werken kunnen projecten bijdragen aan natuurontwikkeling en een betere waterkwaliteit én de beschikbaarheid van essentiële bouwstoffen. Zo draagt waterbouw bij aan een toekomstbestendig Nederland.
