VCA-certificering van binnenvaartbemanning verplicht

Aan boord van een schip wordt de schipper/kapitein gezien als leidinggevende. Deze persoon moet dus in het bezit zijn van VOL-VCA. De overige bemanningsleden dienen in het bezit te zijn van het basiscertificaat VCA.

Wat is VCA?
VCA staat voor VGM Checklist Aannemers (VGM = Veiligheid Gezondheid en Milieu). De checklist is een uitgebreide vragenlijst die gebruikt wordt als doorlichting- en screeningsysteem ten behoeve van aannemers (opdrachtnemers, contractors) die bij opdrachtgevers werkzaamheden verrichten. In feite is VCA meer dan een checklist. Het is een veelzijdig en compleet programma waarmee dienstverlenende bedrijven objectief en structureel worden getoetst en gecertificeerd op hun VGM-beheerssysteem.

Voor welke activiteiten is VCA-certificatie bedoeld?
Alle operationele medewerkers dienen een veiligheidsopleiding gevolgd te hebben (binnen drie maanden na indiensttreding). Voor leidinggevende operationele medewerkers is dit de VOL-VCA, voor overigen de B-VCA.

Het VCA-certificaat is bedoeld voor bedrijven die werkzaamheden uitvoeren met verhoogd risico in een risicovolle omgeving. Dikwijls vinden deze werkzaamheden plaats in fabrieken, installaties en op werkplaatsen en projectplaatsen. Aan boord van een schip wordt de schipper/kapitein gezien als leidinggevende. Deze persoon moet dus in het bezit zijn van VOL-VCA. De overige bemanningsleden dienen dus in het bezit te zijn van het basiscertificaat VCA.

Achtergrond van VCA-plicht voor binnenvaart
De achtergrond is dat de vaartuigen autonoom varen en beslissingen nemen als het gaat om veiligheid. Zij moeten ook toolboxen en inspecties doen, veiligheidsmiddelen kopen en dragen etc. Eén van de bemanningsleden moet dan de leiding hebben en de daarbij behorende opleiding.

Er was overigens lange tijd nog discussie gaande in hoeverre de situatie moest worden geïnterpreteerd bij (beun-)schepen van een aannemer, bemand met eigen medewerkers en onder de directe leiding van een uitvoerder. De uitvoerder doet de toolboxen, de inspecties en de voorlichtingen. De Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM's) en andere veiligheidsmiddelen worden vaak centraal ingekocht. Er zijn algemeen geldende procedures etc. Toch is ook hier beslist dat de schipper/kapitein over het VOL-VCA moet beschikken. Dat had enerzijds te maken met het voeren van een eenduidig beleid richting de vaartuigen. Anderzijds speelt ook mee dat iedereen wel aanvoelt, dat het qua leidinggeven voor een uitvoerder anders is richting de bemanningsleden op een schip (en de bijbehorende risico's vooral als deze onderweg is) dan richting het personeel op het werk.

Aanvullend kan worden opgemerkt dat op basis van de basisregel voor iedere situatie beoordeeld kan worden wie op welk niveau gecertificeerd moet zijn. Zo is het logisch dat bijvoorbeeld een kraanmachinist op een (niet-varende) ponton de VOL-VCA opleiding heeft, en de tweede man B-VCA.