Bewegen naar een betekeniseconomie

Bewegen naar een betekeniseconomie

We zitten met zijn allen in een transitie naar een ander soort wereld. Of het nu gaat om de klimaatopgave, de energietransitie of de biodiversiteit. We zullen als sector meer impact moeten maken, zodat we de overstap van een markteconomie naar een betekeniseconomie kunnen maken. Daarin draait het niet meer om de euro's, maar vooral om de meerwaarde die je met een project creëert. Van businesscase naar purposecase." Dat zegt Jaap van der Weele, general manager bij De Vries & van de Wiel in een artikel in het Waterbouw Kompas 2021 “Ik weet het, mijn verhaal stuit wel eens op weerstand." Een gesprek met iemand die liever in de kopgroep zit dan in het peloton. “Daar zijn ze altijd alleen maar aan het duwen en trekken."

Altijd de lange termijn voor ogen hebben. Dat is de stelregel van Jaap van der Weele. En wanneer je dat dus doet zijn volgens de general manager van De Vries & van de Wiel zaken als Covid-19 en zelfs PAS en PFAS slechts hobbels. “Natuurlijk zijn het obstakels die een grote impact op de waterbouwsector hebben, maar waarbij we niet bij de pakken neer moeten gaan zitten." Volgens Van der Weele zijn we in transitie naar wat hij de betekeniseconomie noemt. “Nu is alles vaak euro-gedreven", legt Van der Weele uit. “Centraal moet komen te staan de waarde die je kunt toekennen aan datgene wat een project oplevert. Als je anders wilt werken, horen daar ook andere verdienmodellen bij. Hoe precies weet ik niet, maar we zitten wel in een leerproces en ontdekken wat mogelijk is en wat niet."

Het begint in zijn visie met het maken van keuzes. Ook door de opdrachtgever. Als de overheid zegt dat zandsuppleties klimaatneutraal moeten worden uitgevoerd dan betekent dat volgens hem dat de baggerprijs per kubieke meter in beginsel duurder zal zijn dan normaal. “Dat is dus een keuze. Maar wanneer je vervolgens als opdrachtgever steeds voor de laagste prijs blijft gaan en je laat de kwaliteitscomponent, of het nu EMVI is of Milieukosten-indicator, niet zwaar genoeg meetellen, dan ga je dus nooit die slag maken. Beloon gewenst gedrag en zet de markt op enig moment dicht voor ongewenst gedrag."

Kiezen voor veranderen betekent volgens Van der Weele ook dat de opdrachtgever in de uitvraag niet te veel op de stoel van de aannemer moet gaan zitten en alles tot ver achter de komma wil voorschrijven. Hierdoor wordt er immers aan innovaties vanuit de markt te weinig ruimte geboden. Control belemmert in die zin innovatie. “En ze moeten het ook niet willen want hoe is namelijk ons vak."

Sterke Lekdijk

Tegelijkertijd ziet Van der Weele wel dat er op dat vlak al de nodige stappen worden gezet. Een typerend voorbeeld daarvan noemt hij de 'Sterke Lekdijk', een innovatiepartnerschap aanbesteed door het Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden. “Zij hebben de ambitie uitgesproken om de versterking van de zestig kilometer lange 'Sterke Lekdijk' emissie loos uit te voeren en zeiden 'aannemers kom maar met ideeën'. En vervolgens tonen ze de bereidheid om daarvoor te belonen." Voor De Vries & van de Wiel, die samen met GMB en Heijmans in de combinatie 'Lek Ensemble' zit, is deze inschrijving aanleiding geweest om gezamenlijk die stap te zetten en niet als individueel bedrijf. Het is kortzichtig als je als individueel bedrijf zegt: 'Ik heb een elektrische bulldozer waarmee ik mijn concurrenten een stap voor ben'. Dat is kortetermijndenken. Over twee jaar is dat verhaal namelijk achterhaald. We moeten met elkaar de stap naar emissie loos werken zetten. En die loonwerker met drie kranen moet ook mee kunnen. Het is kennis brengen en kennis halen. Dan maak je impact en maken we als sector gezamenlijk een stap naar de betekeniseconomie."

Ecosysteem

Van der Weele noemt het probleem van met PFAS verontreinigde grond. “Hoe mooi zou het zijn als je daaromheen een ecosysteem bouwt waarvan iedereen kan profiteren en we met elkaar een ander soort impact maken. " De kennis die De Vries & van de Wiel op het vlak van reiniging heeft wil hij best delen. “Als we in staat zijn vanuit dat ecosysteem in een andere waarde te gaan denken, en die waarde is bijvoorbeeld een schoner Nederland, krijg je ook een heel ander soort beweging. Niet meer storten van verontreinigde grond, maar geschikte en juiste toepassingen vinden. Welke kansen zien we met elkaar, om die kansen vervolgens aan dezelfde kant van de tafel aan te vliegen? Met elkaar en niet tegen elkaar. Dat is de slag naar de betekeniseconomie die we in onze sector moeten maken."

Hij weet dat zijn denkbeelden nogal eens op weerstand stuiten, maar zegt zich daar niets van aan te trekken. “Mijn bedoeling is het hogere doel aan te geven en de mensen daarvoor wakker te schudden. En je hebt nu eenmaal altijd sporentrekkers nodig. Als die er niet zijn, kom je niet vooruit. Dus laat mij maar een sporentrekker zijn." Overigens is Van der Weele ervan overtuigd dat de waterbouwsector de (innovatie)kracht heeft om die beweging naar een betekeniseconomie op gang te brengen en anderen daar in mee te nemen. Een mooi voorbeeld van kennisdeling en het met elkaar werken ziet hij in de mogelijkheden die het twee-fasen-contract biedt. “Over deze contractvorm waarbij je als aannemer al in het voortraject aan tafel zit, ben ik erg enthousiast. Fantastisch als je projecten hebt waarin je op basis van vertrouwen tegen elkaar zegt: 'We gaan die klus klaren. En we hebben het van tevoren over het verdienmodel gehad waarmee iedereen tevreden is'. Dat vergt ook iets van je medewerkers in hun ontwikkeling en het geloof in het eindresultaat hebben. Impact maken dus."

Waterbouw Kompas 2021

In deze editie staat de nieuwe strategische koers van de Vereniging van Waterbouwers centraal. Langs de thema's mens, markt, materieel en duurzaamheid kijken we enkele jaren vooruit. De vereniging gaat aan de slag om invulling te geven aan de uitdagingen en opgaven waar de sector en het land voor staan en waar waterbouwers een onderscheidende rol in spelen, zoals ze dat al eeuwenlang doen. Verschillende leden en stakeholders komen aan het woord over de ontwikkelingen in de waterbouw.

Samen met haar leden en andere partijen zet de vereniging zich continu in om doelstellingen te bereiken en de waterbouwsector verder op de kaart te zetten.

Bekijk hier de PDF-versie 'Waterbouw Kompas 2021'

Bekijk hier de bladerbare versie 'Waterbouw Kompas 2021' (Issuu)