Duurzaam met hoofdletter D

Duurzaam met hoofdletter D

Plastic afval verzamelen met bellenscherm

Wat ooit in een kroeg begon als een idee van drie vriendinnen, is nu uit­gegroeid tot een serieus project om plastic soep aan te pakken. In 2016 won The Great Bubble Barrier de eerste prijs bij de 'Plastic-Free Ri­versMakathon' van Rijkswaterstaat en PWN en kon er gestart worden met een pilot. Tim van der Lugt, in­novatiemanager bij Van den Herik, is een van de mensen die het am­bitieuze drietal ondersteunde en wegwijs maakte in de waterbouw­wereld.

“In het begin had ik wel vragen bij de haalbaarheid van het project", geeft Van der Lugt toe. The Great Bubble Barrier is een buis met gaten die op de bodem van een rivier of gracht wordt geplaatst. Hier wordt lucht doorheen wordt gepompt, waardoor er een scherm van bellen ont­staat. Dit houdt het plastic tegen en duwt het naar het oppervlak waar het gemak­kelijk uit het water gehaald kan worden. “Het is een techniek die al decennialang wordt toegepast bij onder andere het scheiden van zoet en zout water, maar het tegenhouden van plastic is natuurlijk iets heel anders." Na de makathon werd eerst een schaalmodel gebouwd met en bij Del­tares. Van der Lugt: “De resultaten waren zo goed dat het iedereen verraste. Gaan­deweg werd ik steeds enthousiaster over de haalbaarheid van het idee."

Kunstacademie
“De technologie bestaat al sinds 1970. Er is veel kennis beschikbaar over de wer­king en effecten ervan. Zo wordt het gebruikt om uit schepen gelekte olie aan het wateroppervlak tegen te houden. Dat het ook zou moeten werken met het tegenhouden van plastic bedachten we dus in die kroeg “, vertelt Saskia Stu­der, een van de drie co-founders van The Great Bubble Barrier. “ Rijkswaterstaat heeft ons na de makathon meegenomen in een beheeropgave waar onder andere Van den Herik, BAM en Deltares in deel­nemen. In één keer hadden we heel veel contacten tot onze beschikking, mochten we onze materialen en systeem testen en hebben we een pilot in de IJssel bij Kam­pen uitgevoerd." Wie Studer hoort pra­ten zou niet verwachten dat dit de eerste keer is dat ze in aanraking kwam met de waterbouwsector. “Dat geldt voor ons alle drie. Anne Marieke Eveleens is neurobio­loge, Francis Zoet heeft een achtergrond in duurzame energie en ik kom van de kunstacademie", vertelt Studer met een glimlach.

Self Supporting Rivier Systeem
Dankzij een ingebouwde Leerruimte in de contracten van Rijkswaterstaat kon de pilot uitgevoerd worden binnen een onderhoudsprestatiecontract. “Als com­binatie BAM Infra – Van den Herik Twen­tekanalen voeren wij onderhoud uit aan het Twentekanaal en de IJsseldelta. Vanuit onze rol in het leerteam konden wij advi­seren waar mogelijk", vertelt Van der Lugt. Het leerteam valt onder de Leerruimte Self Supporting Rivier Systeem (SSRS); een binnen een prestatiecontract vastge­legde experimenteerruimte waarbij soci­ale en technische innovatie in het rivier­beheer wordt gestimuleerd. “Door het in het contract op te nemen wordt de drem­pel lager om dit soort innovaties te onder­steunen. Het team van The Great Bubble Barrier heeft de pilot gedraaid, wij hebben het alleen gefaciliteerd."

Het moment dat The Great Bubble Barrier getest werd in de IJssel was voor Studer en haar medeoprichters ontzettend span­nend. “Bij Deltares hebben we het materi­aal op verschillende condities mogen tes­ten, maar dat was natuurlijk niet in open water." Om The Great Bubble Barrier toe te kunnen passen is er een natuurlijke stroming nodig van maximaal 0,7 meter per seconde. “Een minimum is er eigenlijk niet, als er maar een stroming is." Momen­teel is The Great Bubble Barrier hard op zoek naar een locatie voor een perma­nent bellenscherm.

Microplastic
In de testfase is er uitvoerig gekeken naar de grootte van het plastic dat het bellen­scherm tegenhoudt. “Het kleinste plas­tic dat we tot nu toe uit het water hebben gefilterd is 3 mm groot plastic granulaat." Een volgende stap is volgens Studer om te onderzoeken hoe het plastic gemakke­lijk uit het water gehaald kan worden. “We hebben ons de afgelopen periode voorna­melijk gefocust op het bellenscherm zelf. Er zijn verschillende initiatieven om het plastic uit het water te filteren en we zou­den ons eigen systeem kunnen ontwikke­len, maar het verschilt per locatie welke oplossing gunstig is. "Studer zet daar ook nog een andere kanttekening bij: “Plastic soep heeft geen harde eigenaar. Niemand wordt er rijker van; het vraagt juist inves­tering om het te verwerken."

Plastic in rivieren staat niet beschreven in het beleid van gemeenten en overheden. "Toch ziet ze de toekomst zonnig in. “Het mooie van Nederland is dat er zoveel ken­nis is op het gebied van water. Iedereen die met water werkt doet dat met zoveel passie en motivatie." Ze denkt even na en besluit dan: “Ik denk dat je duurzaamheid niet zozeer alleen buiten de deur moet zoeken, maar dat je juist naar jezelf moet kijken in hoeverre jij een steentje bij kunt dragen."